سلامت روان در جامعه امروزی به یک دغدغه فزاینده تبدیل شده است. دنیای امروز دنیایی پرمشغله و پراسترس و اضطراب است. افسردگی و اضطراب همچنان در حال افزایش است زیرا مردم در عصر دیجیتال احساس میکنند و ارتباط بیشتری با دوستان و خانواده ندارند. در دنیای پرسرعت امروز مطالعه یک کتاب ارزشمند میتواند سرعت را کم کند و با یک فنجان چای خوب لحظاتی زیبا و آرامش بخش را به افراد هدیه کند. لازم است در این روزگار به سلامت روان خود اهمیت دهیم. یکی از راهکارهای بهبود سلامت روان که شاید کمتر به آن توجه شده خرید و مطالعه کتاب است. کتابها نه تنها منبع غنی اطلاعات و دریچهای به سوی دانش و فرهنگ هستند، بلکه میتوانند تاثیر عمیقی بر سلامت روان داشته باشند.
مطالعه میتواند یک سرگرمی نسبتاً ارزان و در دسترس باشد که مزایایی فوق العاده به همراه دارد. در ادامه بیشتر به تاثیر خرید کتاب و کتابخوانی بر سلامت روان میپردازیم.
مطالعه، فرصتی برای افراد پر مشغله
متاسفانه این روزها آمار مطالعه به دلیل نوع سبک زندگی کمتر شده و برخی از افراد از مطالعه کتاب اجتناب میکنند و آن را مراقبت از خود نمیدانند. در حالی که مطالعه یک کتاب سبب افزایش آرامش میشود و سلامت روانی را بهبود میدهد. با مطالعه کتاب شما میتوانید لحظاتی از مشغلههای خود دور شوید و ذهن خود را آرام کنید. این میتواند یک فرصت خوب باشد.
اما اگر مشغله شما خیلی زیاد است و نمیتوانید زمانی را برای مطالعه بگذارید، میتوانید در تایمهای کوتاه روز خود از کتابهای الکترونیکی یا صوتی بهرهمند شوید. همچنین اگر علاقه به کتاب فیزیکی دارید ولی وقت خرید آن را ندارید، میتوانید با خرید آنلاین کتاب در زمان خود صرفهجویی کنید و کتاب مد نظر را درب منزل تحویل بگیرید. مهم نیست که چه نوع کتابی را می خوانید – از جمله کتاب های صوتی و ایبوک ها – تا زمانی که بتوانید روی مطالعه تمرکز کنید، میتوانید از مزایا بهره ببرید.
کتابخوانی و کاهش استرس
کتابها سبب میشوند تا لحظاتی از مشکلات روزمره فاصله بگیریم و در دنیای جدید آنها قدم بگذاریم. هنگام مطالعه نیاز است تمرکز داشته باشیم و این تمرکز باعث کاهش افکار منفی میشود. همچنین مطالعات متعددی نشان میدهد که مطالعه کتاب سبب کاهش سطح استرس میشود. طبق مطالعه سال 2009 در دانشگاه ساسکس، خواندن کتاب تنها به مدت ۶ دقیقه میتواند سطح استرس را ۶۸ درصد کاهش دهد. این اثر از گوش دادن به موسیقی و پیادهروی بیشتر است. فقط ۶ دقیقه مطالعه در روز میتواند کیفیت خواب را بهبود دهد و ضربان قلب و فشار خون را متعادل کند.
برای لذت بردن از مزایای طولانی مدت مطالعه، تحقیقات نشان می دهد که سی دقیقه مطالعه روزانه به طور چشمگیری بر علائم فیزیکی استرس تأثیر می گذارد. خرید کتاب صوتی یا الکترونیکی نیز در برای صرفه جویی در زمان و دستیابی به این مزایا میتواند روشی مفید باشد.
تقویت مغز
خواندن، مغز را تقویت میکند. یک مطالعه در سال 2013 در دانشگاه اموری، اسکن MRI خوانندگان را هنگام خواندن کتاب اندازه گیری کرد. آنها دریافتند که هرچه خوانندگان عمیق تر به داستان وارد شوند، مناطق بیشتری از مغز آنها فعال می شود. حتی شگفت آورتر، این فعالیت برای چندین روز پس از اتمام کتاب توسط شرکت کنندگان بالا ماند. هر چه بیشتر بخوانید، این شبکه های پیچیده فعالیت قوی تر می شوند. مطالعه کتاب همچنین تخیل و خلاقیت را بهبود میدهد. علاوه بر این، لوب پس سری نیز مسئول تصمیم گیری است، تقویت می شود. به این معنی که هر چه بیشتر این ناحیه از مغز خود را تمرین دهید، فرآیند تصمیم گیری بهتر خواهد بود.
تقویت حافظه
حافظه خوب یک دارایی ارزشمند در دنیای پرشتاب ما است. مطالعات نشان می دهد که خواندن با درگیر کردن مداوم مغز، حافظه را بهبود می بخشد. در واقع با مطالعه کتاب، حافظه کوتاه مدت و بلندمدت خود را با ردیابی اطلاعات یا خط داستان، بسته به نوع کتاب، فعال نگه می دارید. این حافظه اپیزودیک است، اما خواندن حافظه کاری شما را نیز تقویت می کند، که ظرفیت شما برای نگهداری اطلاعات در مغز شما در حین کار بر روی کارهای مختلف است.
هر دوی این نوع حافظه با افزایش سن کاهش مییابد و مطالعه پیوسته میتواند در حفظ آن موثر باشد. این فعالیت مداوم به سالم نگه داشتن مسیرهای عصبی کمک می کند و می تواند با افزایش سن از زوال شناختی جلوگیری کند.
پیشگیری از زوال عقل
هر چه بیشتر مطالعه کنید، فعالیت عصبی بیشتری در مغز شما رخ می دهد. مطالعه کتاب مانند ورزش روح است و بر سلامت مغز اثرگذار میباشد. تحقیقات نشان میدهند خواندن منظم کتاب میتواند خطرهای ابتلا به بیماریهای عصبی مانند آلزایمر و زوال عقل را کاهش دهد و سبب بهبود و تقویت حافظه، افزایش تمرکز و بهبود مهارتهای تحلیلی میشود.
احساس رضایت شخصی
خرید کتاب میتواند به عنوان یک پاداش عمل کند و انگیزه را برای رسیدن به اهداف افزایش دهد. همچنین با توجه به اینکه کتابها منابع آموزشی و غنی اطلاعات هستند، برخلاف خریدهای زودگذر حس یک سرمایهگذاری مفید را منتقل میکنند و افراد حس میکنند با مطالعه کتاب از وقت خود استفاده خوبی داشتهاند.
به صورت کلی خرید کتاب ترکیبی از لذت آنی و رضایت بلند مدت را ارائه میدهد و یک فرایند درمانی ناخودآگاه است که سبب میشود احساس امید و کنترل بیشتری داشته باشید. هر کتاب فقط یک کالا نیست بلکه یک تجربه و یک فرصت برای رشد است.
کتاب درمانی
یکی از زمینه های جدید مطالعه، کتاب درمانی است. در سالهای اخیر کتاب درمانی یک روش درمانی مکمل برای بهبود سلامت روان شناخته شده است و برخی درمانگران کتابهای مناسب به بیماران خود تجویز میکنند تا بتوانند به مشکلات ذهنی روانی خود غلبه کنند. این نوع درمان میتواند به صورت فردی یا گروهی باشد.
کتاب درمانی بر این ایده استوار است که واژهها و داستانها قدرت التیام بخشی دارند و سبب میشوند افراد احساس تنهایی کمتری داشته باشند، مشکلات خود را از زاویه جدیدی ببینند و احساسات خود را پالایش کنند. در واقع کتاب درمانی پلی میان ادبیات و روانشناسی است. کتاب درمانی علائم افسردگی را در بیماران کاهش می دهد و عملکرد شناختی را در بیماران مبتلا به زوال عقل و روان پریشی بهبود می بخشد.
بهبود روابط اجتماعی
مغز شما سبک زبانی کتابهایی را که میخوانید ذخیره میکند، که به شما کمک میکند توانایی خود را برای برقراری ارتباط واضح، هم به صورت نوشتاری و هم به صورت کلامی تقویت کنید.
کتابخوانی باعث میشود تا با افزایش اطلاعات، اعتماد به نفس شما تقویت شود. مطالعه داستانهای ادبی سبب افزایش توانایی درک احساسات دیگران و افزایش همدلی میشود. مطالعات آزاد با افزایش اطلاعات شما محدوده موضوعات جالب برای گفتگوهایتان را افزایش میدهد. این موارد به صورت کلی سبب میشود تا مهارتهای ارتباطی شما تقویت شده و روابط اجتماعی بیشتر و بهتری داشته باشید.
چرا سایر رسانهها مفید نیستند؟
در دسترس بودن رسانههای اجتماعی، برنامههای پخش و دسترسی به اینترنت، باعث حواس پرتی بیشتر و مطالعات کمتر شده است. منابع دیجیتالی زیادی برای دسترسی به اخبار، داستانها و سایر مطالب خواندنی وجود دارد که محتوا را به قطعات کوچک تبدیل میکند. مطالعات نشان میدهد که میانگین زمان مطالعه آنلاین تقریباً 55 ثانیه است، که برای دیدن فواید شگفتانگیز مغز که خواندن یک کتاب میتواند ارائه دهد، تقریباً کافی نیست. همچنین سایر رسانهها به اندازه یک رمان فارسی یا خارجی یا کتب آموزشی ذهن را درگیر نمیکنند.
چرا مطالعه باید یک عادت شود؟
دلایل متعددی برای خواندن یک کتاب وجود دارد، از یادگیری چیزهای جدید، دریافت دیدگاهی عمیق در مورد یک موضوع و صرفا لذت بردن از یک داستان برای سرگرمی.
مطالعه عادتی است که میتواند با کاهش استرس، افزایش سلامت روانی، توسعه مسیرهای عصبی جدید، کمک به یادگیری همدلی، بهبود توانایی برقراری ارتباط و ارائه سرگرمیهای سالم، طول عمر شما را بهبود بخشد. ممکن است سرگرمی های جدید زیادی در دنیای دیجیتال وجود داشته باشد، اما مطالعه یکی از معدود عادت هایی است که طول عمر شما را بهبود می بخشد. در پانزده تا سی دقیقه در روز، میتوانید از تمام این فواید شگفتانگیز مغز لذت ببرید و شما را در مسیری قرار دهید تا قفل زندگی بیحد و مرز خود را باز کنید. پس بهتر است کتابهای مورد علاقه خود را انتخاب کنید و هر روز چند صفحه از آن را بخوانید و این را به یک عادت شخصی تبدیل کنید.