در هر آشپزخانهای، جا مایع ظرفشویی و اسکاچ از وسایل کوچک اما کاربردی هستند که نقش مهمی در حفظ نظم و بهداشت سینک ظرفشویی دارند. اگرچه ممکن است این وسایل ساده به نظر برسند، اما نگهداری و تمیز کردن منظم آنها باعث افزایش طول عمرشان، جلوگیری از رشد باکتریها و حفظ ظاهر زیبا و تمیز آشپزخانه میشود. بسیاری از افراد بعد از مدتی متوجه میشوند که جا مایع ظرفشوییشان زرد شده، بوی نامطبوع گرفته یا اسکاچ بهسرعت فرسوده میشود. اما با چند نکته ساده میتوان از این مشکلات جلوگیری کرد. جامایع جزء اصلی ترین اکسسوری آشپزخانه است که بهداشت و نگهداری از آن را باید جدی گرفت.
اهمیت تمیزی جا مایع ظرفشویی و اسکاچ
نخست باید بدانیم که محیط اطراف سینک یکی از مرطوبترین نقاط آشپزخانه است؛ یعنی محیطی مناسب برای رشد باکتریها، کپک و قارچ. جا مایع ظرفشویی که دائماً با آب و کف در تماس است، در صورت تمیز نشدن منظم میتواند منبع آلودگی شود. از سوی دیگر، اسکاچ نیز که برای شستوشوی ظروف استفاده میشود، در تماس مستقیم با چربی و باقیمانده غذاهاست. تمیز نگه داشتن هر دو، نهتنها برای زیبایی محیط بلکه برای حفظ سلامت خانواده ضروری است.
شستوشوی منظم و صحیح جا مایع ظرفشویی
تمیز کردن جا مایع ظرفشویی باید بهصورت هفتگی انجام شود. برای این کار کافی است آن را خالی کرده و داخلش را با محلول آب گرم و سرکه سفید یا جوششیرین شستوشو دهید.
این ترکیبات طبیعی چربیها و رسوبات کف را از بین میبرند و خاصیت ضدباکتریایی دارند. در صورت وجود لکههای سخت، میتوانید از یک برس نرم استفاده کنید تا تمام گوشهها و درزها کاملاً تمیز شوند.
پس از شستوشو، اجازه دهید جا مایع کاملاً خشک شود تا از رشد کپک جلوگیری شود. اگر از مدلهای دیواری استفاده میکنید، حتماً بررسی کنید که محل نصب آن خشک و بدون رطوبت دائمی باشد.

نحوه تمیز کردن سری پمپ جا مایع
یکی از قسمتهایی که معمولاً نادیده گرفته میشود، سری پمپ جا مایع است. این قسمت در اثر استفاده مداوم ممکن است جرم بگیرد یا حرکت پمپ سنگین شود. برای تمیز کردن آن میتوانید سری را جدا کرده و در آب گرم و کمی مایع ظرفشویی قرار دهید. سپس با خلالدندان یا برس نرم مجرای خروجی را تمیز کنید تا مسیر عبور مایع باز و روان شود. انجام این کار هر دو هفته یکبار میتواند از خرابی پمپ جلوگیری کند و عمر جا مایع ظرفشویی را افزایش دهد.
ضدعفونی طبیعی جا مایع و اسکاچ
برای جلوگیری از بوی نامطبوع و رشد باکتری، استفاده از محلولهای طبیعی بسیار مؤثر است.
میتوانید از سرکه سفید، جوششیرین یا لیمو استفاده کنید. کافی است چند قاشق سرکه را در آب گرم حل کرده و جا مایع و محل نگهداری اسکاچ را در آن غوطهور کنید. پس از ده دقیقه شستوشو، بوی نامطبوع از بین میرود و سطح جا مایع براقتر میشود.
برای اسکاچ هم بهتر است هر چند روز یکبار آن را با همین روش ضدعفونی کنید یا درون آب جوش قرار دهید تا میکروبها از بین بروند.
نکاتی برای خشک نگه داشتن محیط اطراف سینک
یکی از مهمترین عوامل خرابی جا مایع ظرفشویی، رطوبت دائمی اطراف سینک است. آب جمعشده در اطراف پایه جا مایع یا زیر ظرف اسکاچ باعث ایجاد رسوب، لکه و زنگزدگی میشود. برای جلوگیری از این مشکل:
- از زیرپایه یا سینی مخصوص استفاده کنید تا آب جمعشده تخلیه شود.
- هر شب پس از شستن ظروف، محل جا مایع را با دستمال خشک پاک کنید.
- اگر مدل رومیزی دارید، آن را در نقطهای قرار دهید که در تماس مستقیم با آب نباشد.
با این عادت ساده، ماندگاری محصول شما چندین برابر خواهد شد.
نکات نگهداری اسکاچ برای عمر طولانی تر
اسکاچها بهدلیل استفاده مداوم و تماس با مواد شوینده، عمر کوتاهی دارند؛ اما با مراقبت صحیح میتوان زمان تعویض آنها را افزایش داد.
- پس از هر بار استفاده، کاملاً آب آن را بگیرید تا خشک شود.
- از قرار دادن اسکاچ مرطوب در محیط بسته خودداری کنید.
- اگر بوی نامطبوع احساس کردید، نشانه رشد باکتری است و باید تعویض شود.
- اسکاچ را هفتهای یکبار در آب جوش یا سرکه قرار دهید.
همچنین توصیه میشود برای شستوشوی ظروف چرب و شیشهای از اسکاچهای جداگانه استفاده کنید تا به سطح ظروف آسیب نرسد.
انتخاب جا مایع ظرفشویی مناسب برای تمیزی آسان تر
انتخاب مدل مناسب در نگهداری و نظافت آن تأثیر مستقیم دارد. مدلهای پلاستیکی مقاوم، استیل ضدزنگ یا سرامیکی لعابدار هر کدام مزایا و معایب خاصی دارند.
اگر آشپزخانهتان مدرن است، مدلهای استیل انتخاب خوبی هستند چون کمتر لکه میگیرند و تمیز کردنشان راحت است.
مدلهای پلاستیکی نیز سبکترند و برای خانوادههایی که کودک دارند گزینهای ایمن محسوب میشوند.
توصیه میشود جا مایعی انتخاب کنید که قطعات آن بهراحتی جدا شود تا هنگام شستوشو بتوانید تمام بخشها را تمیز کنید.

جلوگیری از جرمگرفتگی و رسوب
آب شهری در بسیاری از مناطق دارای املاح زیاد است و همین موضوع باعث رسوب در بدنه و نازل جا مایع میشود. برای پیشگیری از این مشکل، هر ماه یکبار محل عبور مایع را با محلول آب گرم و جوششیرین شستوشو دهید.
اگر در منطقهای با آب سخت زندگی میکنید، استفاده از فیلتر آب یا محلول ضد رسوب طبیعی میتواند مفید باشد. این کار از گرفتگی پمپ و کاهش فشار خروجی جلوگیری میکند.
زمان مناسب برای تعویض اسکاچ و جا مایع
حتی با بهترین مراقبتها، عمر مفید اسکاچها معمولاً بین ۲ تا ۳ هفته است. بعد از این مدت، تمیز کردن کامل آنها سختتر میشود و ممکن است بوی ناخوشایند بگیرند.
در مورد جا مایع ظرفشویی نیز، اگر متوجه تغییر رنگ، نشتی از پمپ یا ترک در بدنه شدید، زمان تعویض فرا رسیده است.
بهتر است هر چند ماه یکبار ظاهر آن را بررسی کنید و در صورت نیاز، مدل جدید و بهداشتیتری جایگزین کنید.
استفاده از محصولات چندکاره
برخی از جا مایعهای جدید بهصورت ست چندکاره طراحی شدهاند که علاوه بر نگهداری مایع و اسکاچ، محل قرارگیری برس یا سیم ظرفشویی هم دارند.
این مدلها علاوه بر نظمدهی بیشتر، کمک میکنند تا وسایل کمتر در تماس مستقیم با آب قرار بگیرند و دیرتر فرسوده شوند.
اگر فضای محدودی روی سینک دارید، انتخاب این مدلها هم کاربردی است و هم باعث صرفهجویی در فضا میشود.
عادتهای روزانه برای تمیزی همیشگی
نگهداری از جا مایع ظرفشویی و اسکاچ، بیش از هر چیز به عادتهای روزانه شما بستگی دارد. اگر بعد از هر شستوشوی ظروف، چند ثانیه برای خشک کردن سینک، اسکاچ و بدنه جا مایع وقت بگذارید، دیگر نیازی به تمیزکاریهای سنگین نخواهید داشت.
همچنین هر شب چند قطره سرکه یا مایع ضدعفونیکننده ملایم داخل جا مایع بریزید تا از رشد باکتریها جلوگیری شود.
تداوم در این عادتهای ساده، کلید تمیزی و ماندگاری بیشتر وسایل آشپزخانه است.
جمعبندی
تمیز کردن و نگهداری جا مایع ظرفشویی و اسکاچ کار سختی نیست، اما نیاز به دقت و نظم دارد. با استفاده از مواد طبیعی مانند سرکه، جوششیرین و لیمو، میتوانید بدون هزینه اضافی محیطی بهداشتی و تمیز داشته باشید.
اگر به خشک نگه داشتن محیط سینک، ضدعفونی منظم و انتخاب مدل مناسب توجه کنید، عمر این وسایل چند برابر خواهد شد.
در نهایت، همانطور که نظم و تمیزی آشپزخانه نشاندهنده سلیقه شماست، مراقبت از وسایل کوچک هم بخشی از زیبایی و سلامت خانه محسوب میشود.
