قالبگیری دندان مصنوعی فرآیندی حیاتی در ساخت پروتزهای دندانی است که نقش بسزایی در بهبود کیفیت زندگی افراد بیدندان ایفا میکند. این فرآیند با ثبت دقیق ساختار دهان و دندانها، امکان ساخت دندانهای مصنوعی با تطابق و عملکرد مناسب را فراهم میسازد. در گذشته روشهای سنتی قالبگیری مبتنی بر مواد خمیری مانند آلژینات رایج بود، اما پیشرفتهای اخیر در فناوری، منجر به ظهور روشهای نوین دیجیتال و نوری شده است. این مقاله به بررسی جامع انواع روشهای قالبگیری دندان مصنوعی، از جمله روشهای سنتی آلژینات و تکنیکهای پیشرفته دیجیتال و نوری میپردازد و مزایا و محدودیتهای هر روش را مورد بحث قرار میدهد.
روش های قالب گیری دندان مصنوعی
قالبگیری دندان فرایندی حیاتی در بسیاری از درمانهای دندانپزشکی است که هدف آن تهیه مدلی دقیق از دندانها و بافتهای اطراف آنها برای ساخت پروتزها، ارتودنسی و سایر درمانها است. این فرایند به روش های مختلفی انجام میشود که هر کدام ویژگیها و مزایای خاص خود را دارند.
1 – روش سنتی قالبگیری با استفاده از خمیر
در این روش، دندانپزشک از مواد خمیری مخصوصی به نام آلژینات یا مواد مشابه دیگر استفاده میکند. این مواد که معمولاً به صورت پودر هستند و از مراکز فروش پودر آلژینات تهیه میشوند، با آب مخلوط شده و حالت خمیری پیدا میکنند. خمیر حاصله درون تریهای (سینیهای) فلزی یا پلاستیکی قرار داده شده و سپس تری حاوی خمیر بر روی دندانهای بیمار قرار میگیرد. پس از گذشت مدت زمان کوتاهی (حدود یک تا دو دقیقه)، خمیر سفت شده و شکل دندانها و بافتهای اطراف را به خود میگیرد. سپس تری از دهان خارج شده و به لابراتوار دندانپزشکی ارسال میشود. در لابراتوار، از این قالب برای ساخت مدل گچی یا سایر مدلهای مورد نیاز استفاده میشود.
آلژینات و برخی دیگر از مواد قالبگیری ممکن است طعم و بوی ناخوشایندی داشته باشند که برای برخی از بیماران آزاردهنده است. قرار گرفتن تری حاوی خمیر در دهان ممکن است در برخی از افراد باعث ایجاد حس تهوع شود. دقت این روش تا حدودی به مهارت دندانپزشک و شرایط محیطی بستگی دارد و احتمال بروز خطا در آن بیشتر از روشهای دیجیتال است.
2- قالبگیری دیجیتال دندان
روش قالبگیری دیجیتال، روشی نوین و دقیقتر است که در آن از اسکنرهای داخل دهانی برای تهیه تصاویر دیجیتال از دندانها و لثهها استفاده میشود. در این روش دندانپزشک با استفاده از اسکنر، هزاران عکس از دندانها و بافتهای اطراف آنها تهیه میکند. این تصاویر به صورت لحظهای بر روی صفحه نمایش کامپیوتر قابل مشاهده هستند. سپس نرمافزارهای کامپیوتری پیشرفته، این تصاویر را به یک مدل سهبعدی دیجیتال از دندانها تبدیل میکنند. این مدل دیجیتال میتواند به صورت مستقیم برای طراحی و ساخت پروتزها یا سایر تجهیزات دندانپزشکی مورد استفاده قرار گیرد.
این روش به دلیل استفاده از فناوری دیجیتال، دقت بسیار بالاتری نسبت به روش سنتی دارد و احتمال خطا را به حداقل میرساند. فرایند اسکن و پردازش تصاویر بسیار سریعتر از روش سنتی است و در نتیجه زمان درمان کاهش مییابد. عدم نیاز به استفاده از خمیر قالبگیری، تجربه راحتتری را برای بیمار فراهم میکند و از مشکلاتی مانند طعم و بوی نامطبوع و حس تهوع جلوگیری میکند. همچنین مدلهای دیجیتال به راحتی قابل بایگانی و انتقال به لابراتوار یا سایر مراکز درمانی هستند.
3- قالبگیری نوری دندان (اپتیکال)
قالبگیری نوری یا اپتیکال، نوعی از قالبگیری دیجیتال است که در آن از تجهیزات خاصی برای اسکن دندانها استفاده میشود. در این روش ابتدا پودر مخصوصی بر روی دندانها پاشیده میشود تا انعکاس نور بهبود یابد. سپس با استفاده از یک دوربین داخل دهانی، تصاویر متعددی از دندانها و بافتهای اطراف آنها گرفته میشود. این تصاویر توسط نرمافزارهای کامپیوتری پردازش شده و به یک مدل سهبعدی تبدیل میشوند. این روش نیز مانند سایر روشهای دیجیتال، دقت بالایی دارد و نیازی به استفاده از خمیر قالبگیری نیست.
به طور خلاصه روشهای قالبگیری دندان از روش سنتی با خمیر تا روشهای پیشرفته دیجیتال مانند اسکن داخل دهانی و قالبگیری نوری تکامل یافتهاند. انتخاب روش مناسب بستگی به شرایط بیمار، نوع درمان و تجهیزات موجود در مطب دندانپزشکی دارد.
بهترین روش قالب گیری دندان مصنوعی چیست؟
قالبگیری دیجیتال دندان، با بهرهگیری از فناوری پیشرفته اسکن داخل دهانی، انقلابی در عرصه دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی ایجاد کرده است. در این روش نوین به جای استفاده از مواد قالبگیری سنتی و ایجاد حس ناخوشایند برای بیمار، از یک اسکنر دستی برای تهیه تصاویر سه بعدی دقیق از دندانها و بافتهای نرم دهان استفاده میشود. این اسکنر با تاباندن نور و ثبت سریع تصاویر متعدد، یک مدل دیجیتالی بسیار دقیق از وضعیت دهان بیمار ایجاد میکند. این مدل دیجیتالی نه تنها دقت و ظرافت بینظیری در ساخت انواع روکشها، لمینتها، و سایر پروتزهای دندانی فراهم میآورد، بلکه با حذف مراحل سنتی و زمانبر قالبگیری، تجربه درمان را برای بیماران بسیار راحتتر و سریعتر میسازد. همچنین امکان ذخیرهسازی و بازیابی آسان این دادههای دیجیتالی، مزایای چشمگیری در مدیریت پرونده بیماران و بهبود فرآیندهای درمانی به همراه دارد. به همین دلایل، قالبگیری دیجیتال به عنوان بهترین و پیشرفتهترین روش قالبگیری دندان در دندانپزشکی مدرن شناخته میشود.
تکنیکهای پیشرفته در قالبگیری دندان مصنوعی چیست؟
در عرصه دندانپزشکی مدرن، دستگاههای پیشرفته قالبگیری دندان مصنوعی نقش بسزایی در افزایش دقت، سرعت و راحتی فرآیند درمان ایفا میکنند. این فناوریها که بخشی از تجهیزات پیشرفته لابراتوار دندانسازی به شمار میروند، با بهرهگیری از روشهای نوین، جایگزین روشهای سنتی قالبگیری شده و تجربهای مطلوبتر را برای بیماران و دندانپزشکان فراهم میآورند. در این راستا سه دسته اصلی از دستگاههای پیشرفته قالبگیری دندان مصنوعی قابل بررسی است که در ادامه به تشریح آنها میپردازیم.
نخست، اسکنرهای داخل دهانی (intraoral scanners) قرار دارند که با استفاده از فناوری لیزر یا نور، تصاویری دقیق و سهبعدی از دندانها و لثه بیمار تهیه میکنند. این اسکنرها با انتقال مستقیم دادهها به رایانه، امکان مشاهده و پردازش فوری تصاویر را فراهم میسازند و گامی مهم در جهت دیجیتالی شدن فرآیند قالبگیری محسوب میشوند. این روش دقت بسیار بالایی در ثبت جزئیات دارد و نیاز به استفاده از مواد قالبگیری سنتی و مراحل زمانبر آن را از بین میبرد.
دوم دستگاههای قالبگیری نوری (digital impression) با استفاده از اشعه UV، مواد قالبگیری را به سرعت سخت میکنند. این ویژگی علاوه بر افزایش سرعت فرآیند، سهولت جداسازی قالب را نیز به همراه دارد. در نهایت دستگاههای قالبگیری با جریان یابد (computer-aided design/computer-aided manufacturing) یا به اختصار CAD/CAM، با بهرهگیری از نرمافزارهای تخصصی، امکان طراحی و ساخت قالبهای دندان مصنوعی با دقت و سفارشیسازی بالا را فراهم میآورند. این نرمافزارها به دندانپزشکان این امکان را میدهند که قالبهایی کاملاً منطبق با شرایط دهان بیمار طراحی و تولید کنند و در نتیجه، کیفیت و کارایی دندانهای مصنوعی بهبود یابد.
هزینه قالب گیری دندان مصنوعی چقدر است؟
عوامل متعددی میتوانند بر قیمت قالبگیری دندان مصنوعی تأثیر بگذارند. در ایران، قیمت این خدمات به طور متوسط بین 2 میلیون تومان تا 30 میلیون تومان متغیر است. در اینجا به مهمترین این عوامل اشاره میکنیم:
· نوع پروتز
· مواد مورد استفاده
· وضعیت دهان و لثهها
· تخصص و تجربه دندانپزشک
· موقعیت جغرافیایی مطب
· هزینههای لابراتوار
· تعداد جلسات مورد نیاز
· پوشش بیمه